Yetki modeli

Rehber

Modül

Yönetim

Bu sayfa bir kullanıcının CoreX ERP'de neyi gördüğünü ve neyi yapabildiğini belirleyen bütün kuralları anlatır. Kural sunucudadır: arayüz düğmeyi gizlese de gizlemese de, izni olmayan istek sunucuda reddedilir.

 Lisans ──► Modül Yönetimi ──► İzin (roller ∪ birim rolleri ∪ ek izinler) ──► Veri kısıtları
 (kapsam)   (kurulumun tercihi)   ekranı, düğmeyi, API isteğini açar            (depo, iş merkezi,
                                                                                kanal, fiyat, maliyet)
                         Ekran kataloğu ──► yalnız menüde ne görüneceği (yetki vermez)

İzin

İzin, tek bir işlemin anahtarıdır. Biçimi <kaynak>.<işlem>:

Parça	Örnek	Anlamı
Kaynak	erp-sales-orders	Neyin üstünde: satış siparişleri. ERP kaynakları erp-<alan>-<nesne> adını taşır (erp-procurement-orders, erp-inventory-counts). Yönetimin kaynakları önsüzdür: users, roles, organization, company-profile, audit, outbox, alerts, email-settings.
İşlem	create	Ne yapılır: oluşturmak.

Rol penceresinin Yetkiler ağacında izin Kaynak · İşlem adıyla görünür: erp-sales-orders.create → Satış Siparişleri · Oluştur. Kurulumdaki izinlerin tamamı: İzin listesi.

İşlemler ve neyi açtıkları

İşlem	Ağaçtaki adı	Tipik olarak açtığı	Not
view	Görüntüle	Liste ve detay ekranı, menü yaprağı, seçicilerde kaydın görünmesi	Okuma izni.
create	Oluştur	Listedeki Yeni… düğmesi, "… Oluştur" menü yaprağı, belge açan eylemler	Bazı oluşturma ekranları ikinci bir okuma izni de ister (ör. satış siparişi için erp-partners-cards.view).
edit	Düzenle	Düzenle, belge üstündeki çoğu durum eylemi (ör. Siparişi Onayla, Gönder)	Kaynağa göre kapsamı değişir; ağaçtaki ⓘ simgesi kapsamı yazar.
delete	Sil · bazı kaynaklarda İptal ya da Listeden kaldır	Silme, iptal ya da listeden kaldırma	Belgelerde kayıt silinmez; ağaçtaki ad gerçek anlamı yazar.
import	İçe Aktar · Dosyadan yükle	Excel kitabından toplu yükleme	Tek kayıt düzenlemekten ayrı yetki.
approve	Onayla	Onay adımındaki Onayla / Reddet	Tek başına yetmez: onay şablonunun adımı belirli bir rolü istiyorsa kullanıcı o rolü de taşımalıdır.
close	Kapat	Belgeyi elle kapatma (karşılanmamış kalandan vazgeçme)	Tamamı sevk edilen belgenin kendiliğinden kapanması bu izne bağlı değildir.
release	Serbest Bırak (bazı kaynaklarda Blokeyi çöz)	Tahsisi, blokeyi ya da lotu serbest bırakma
issue	Çekme (Mal Ver)	Rezervasyondan ya da proje stoğundan mal verme	Rezervasyonu açan ile malı veren ayrı kişi olabilsin diye ayrıdır.
transfer	Aktar · Transfer	Depolar arası stok transferi
finalize	Kesinleştir	Faturayı kesinleştirme
activate	Etkinleştir	e-Belgeyi canlıya alma
reopen · backdate	Yeniden Aç · Geçmiş Tarihli Kayıt	Kayıt dönemini yeniden açma, geçmiş tarihli belge yazma	Muhasebe dönemine ait.

Görünmeyen işlem

Ağaçta bir kaynağın altında bir işlem yoksa o kaynakta böyle bir işlem yoktur (pencerenin altındaki not: "Bir sayfada görünmeyen işlem, o sayfada böyle bir işlem olmadığı anlamına gelir.").

Düğme gizlenir mi, kapanır mı?

• İzin yoksa düğme ya da menü öğesi hiç çizilmez. Örnek: Demo — Satış Temsilcisi rolüyle Fiyat Listeleri ekranında yalnız Dışa Aktar görünür; Satın Alma Siparişleri listesinde Yeni Sipariş düğmesi yoktur (rolde erp-sales-price-lists.create ve erp-procurement-orders.create yok).
• İzin var ama kural engelliyorsa düğme görünür, kapalıdır ve nedeni üzerine gelince yazar. Örnek: Roller ekranında Yönetici satırının Sil öğesi kapalıdır — "Yerleşik rol silinemez".
• İşlem menüsünde hiç eylemi kalmayan satırda hücre boş kalır.
• Menüden gizlemek güvenlik sınırı değildir: adresi elle yazan kullanıcıyı ekranın kapısı ve sunucu durdurur (bkz. Ret iletileri).

Rol

Rol, izinlerin adlandırılmış kümesidir. Kullanıcıya izin tek tek değil, rol ile verilir.

• Bir kullanıcının birden çok rolü olabilir. Etkili izin, rollerin izinlerinin birleşimidir; bir rol diğerinin iznini kısıtlamaz, "yasaklayan" rol yoktur.
• Rolün ayrıca bir ekran kataloğu vardır (aşağıda).
• Rol adı oluşturulduktan sonra değiştirilemez ("Rol adı bu sürümde değiştirilemiyor.").
• Rol penceresine kaydedilen izin değişikliği, rolü taşıyan herkese hemen yansır.

Hazır roller (rol şablonları)

Kurulumda 26 hazır rol gelir; her biri bir rol şablonuna bağlıdır. Rolün alanı ve düzeyi (Eleman, Müdür, Yönetim) listede görünür. Tam liste ve izin sayıları: Rol örnekleri.

Kural	Ayrıntı
Yönetici yerleşiktir	Listede Yerleşik rozetiyle görünür, silinemez ("Yerleşik Yönetici rolü silinemez."), bütün izinleri taşır. Yeni sürümle gelen izinler de kurulum güncellemesinde ona eklenir.
Şablon izinleri kilitlidir	Şablondan gelen rolün şablon izinleri ağaçta kilit simgesiyle durur ve kaldırılamaz; her sürüm güncellemesinde geri yüklenir. Role ek izin verilebilir.
Daha dar rol = kopya	Şablonun bir iznini istemiyorsanız rolü listeden Kopyalayın; kopya şablona bağlı değildir, bütün izinleri değiştirilebilir.
Ekranlar kilitli değildir	Şablon rolünün ekran kataloğu değiştirilebilir.
Okuma tabanı	Yönetici dışındaki bütün şablonlar ortak 93 görüntüleme iznini taşır: ana veriler, belge listeleri ve tanımlar okunabilir. Rolün asıl farkı yazma izinleridir; listede Kapsam (yazma) kolonu bunu gösterir.

Etkili izin: dört kaynak

Kullanıcının etkili izni her istekte sunucuda şu birleşimle hesaplanır:

1. Kendi rolleri — Kullanıcılar › İşlemler › Kullanıcıyı Düzenle › Roller.
2. Organizasyon biriminin rolleri — kullanıcı bir birime bağlıysa o birime verilen roller (Organizasyon Şeması › Rolleri yönet). Yalnız kullanıcının kendi birimi sayılır; üst birimlerin rolleri devralınmaz.
3. Birim yöneticisinin kendiliğinden izni — birim yöneticisine yalnız servis çağrılarını görme ve düzenleme izni (erp-service-desk-tickets.view, .edit) kendiliğinden gelir.
4. Ekstra yetkiler — Kullanıcılar › İşlemler › Ekstra Yetkiler ile kişiye doğrudan verilen izinler.

Ardından kurulumda kapalı özelliklerin izinleri düşülür (bkz. Modül yönetimi). Kullanıcı penceresi de bunu yazar: "Etkili izinler seçilen rollerin ve birimin rollerinin birleşimidir."

Ekstra yetki rolden geleni kaldıramaz

Ekstra Yetkiler penceresinde rolden gelen izinler kilitlidir ("kullanıcının rolünden gelir"). Bir kişiden rolünün bir iznini almak için ona başka (daha dar) bir rol verin.

Ekran kataloğu (menü)

Rolün Ekranlar sekmesi, rolü taşıyanın menüsünde hangi ekranların görüneceğini belirler.

• Katalog yetki vermez: katalogda olan ama izni olmayan ekran menüde görünmez; izni olan ama katalogda olmayan ekran menüde görünmez ama adresiyle açılabilir ve rapor, seçici gibi okuma yüzeyleri çalışır.
• Bütün ekranlar — katalog yok işaretliyse izni olan her ekran menüdedir (Yönetici ve Denetçi böyledir).
• Katalog boşsa menü, rolün yazma izni olan kaynakların ekranlarıyla çizilir.
• Rolün Yetkiler sekmesinde yeni bir yazma izni verince o kaynağın ekranları katalogda kendiliğinden işaretlenir; Yazdığı Ekranları İşaretle eksikleri toplu ekler.
• Kullanıcı için Ekstra Yetkiler › Bütün ekranları göster rolün kataloğundan bağımsız olarak bütün izinli ekranları menüye açar; o da yetki vermez.
• Menü sırası herkes için aynıdır; rol yalnız budar. Bir alanın bütün ekranları düşerse alan da menüden kalkar.

Örnek: Demo — Satış Temsilcisi rolüyle üst menüde Satış, Stok Yönetimi, Lojistik Yönetimi, Üretim, Ana Veriler, Finans görünür; Satın Alma ve Yönetim görünmez. Yine de satın alma siparişi listesinin adresi açıldığında liste okunur (okuma tabanı), Yeni Sipariş düğmesi çıkmaz.

Veri kısıtları

İzin bir işlemi açar; aşağıdaki kurallar o işlemin hangi kayıtlarda yapılabileceğini daraltır.

Kısıt	Nerede ayarlanır	Etkisi	Ret iletisi
Depo kısıtı	Kullanıcılar › İşlemler › Organizasyon Kısıtlaması › Depolar	Kullanıcı yalnız seçilen depolara stok yazar; sayım, depo görevi, dalga, transfer ve rezervasyonu yalnız orada açar; iş kuyruklarında yalnız o depoları görür. Seçim yoksa kısıt yoktur.	'<depo kodu>' deposunda işlem yetkiniz yok.
İş merkezi kısıtı	Aynı pencere › İş Merkezleri	Teyit, sarf, çıktı, kapasite yerleştirme ve geri sarf yalnız seçilen iş merkezlerinde. Üst iş merkezi kısıtı alt ağacı kapsar.	'<iş merkezi kodu>' iş merkezinde işlem yetkiniz yok.
Satış kanalı	Satış kanalının üyeleri	Kanala üye kullanıcı yalnız kendi kanallarının belgelerini görür; başka kanalda belge açamaz.	'<kanal kodu>' satış kanalında belge açma yetkiniz yok.
Satış fiyatı görünürlüğü	İzinle	Satış belgelerinde fiyat ve tutar yalnız şu izinlerden biri varsa görünür: erp-sales-price-lists.view, erp-sales-orders.create/.edit, erp-sales-quotations.create/.edit, erp-invoicing-invoices.view, erp-invoicing-references.create (iadede ayrıca erp-sales-free-returns.create). Yoksa tutarlar gizlenir; miktar, ürün ve durum görünür.	—
Alış fiyatı görünürlüğü	İzinle	Satın alma belgelerinde fiyat yalnız erp-procurement-item-suppliers.view, erp-procurement-orders.create/.edit/.approve, erp-invoicing-references.create ya da erp-invoicing-incoming-invoices.view ile görünür (teklif isteğinde ayrıca erp-procurement-rfqs.edit).	—
Maliyet görünürlüğü	erp-inventory-costs.view	Stok değeri, ortalama birim maliyet, hareket maliyeti, çalışan saat ücreti ve maliyet raporları yalnız bu izinle görünür; izinsiz kullanıcıya değerler gelmez.	—
Belge geçmişi	Rolün düzeyi	Belgenin değişiklik geçmişini kaydı açan kişi, alanın Müdür düzeyindeki rolü (Ana Veriler ve Lojistik'te ana veri uzmanı) ve audit.view sahibi görür.	Belgenin geçmişini kaydı açan kişi, alanın müdürü (Ana Veriler ve Lojistik'te ana veri uzmanı) ve Yönetici görür.

Kısıtlama yetki vermez, yalnız daraltır: kullanıcının rolünde stok yazma izni yoksa depo seçmek ona izin vermez. Şirket ya da satış organizasyonu bazında kullanıcı kısıtı yoktur.

Değişiklik ne zaman etkili olur?

Değişiklik	Etkisi
Rolün izinleri ya da ekranları	Rolü taşıyan herkese hemen: sunucu bir sonraki istekte yeni izinle karar verir, açık oturumların menüsü yenilenir. Yeniden giriş gerekmez.
Kullanıcının rolleri, ekstra yetkileri, birimi, kısıtı	O kullanıcıya hemen (bir sonraki istekte).
Birimin rolleri	Birimdeki herkese hemen ("Değişiklik tüm üyelere anında yansır.").
Modül Yönetimi	Kaydeden kullanıcıda hemen, öteki kullanıcılarda en geç 30 saniyede.
Onay adımının rolü, belge geçmişi alanı	Bu iki kontrol oturumun rol adlarına bakar; rol adları oturum bilgisi yeniden okunduğunda (sayfa yenilenince) güncellenir. Rol atamasından sonra kullanıcıya sayfayı yenilemesini söyleyin.
Devre dışı bırakma, şifre değişikliği	Açık oturum bir sonraki istekte düşer; kullanıcı giriş ekranına döner.

Oturum çerezle tutulur: kullanım sürdükçe 8 saat açık kalır, Beni hatırla işaretliyse 30 gün.

Hesap güvenliği

Konu	Kural
Şifre	En az 8 karakter; en az bir rakam ve bir küçük harf. Büyük harf ve sembol zorunlu değil.
Kilitleme	Art arda 5 hatalı denemede hesap 15 dakika kilitlenir; süre dolunca kendiliğinden açılır ya da yönetici Kilidi Kaldır der. Kullanıcı bazında kapatılabilir (Hatalı şifre denemelerinde hesabı kilitle).
Deneme sınırı	Aynı adresten dakikada 10'dan çok giriş denemesi geçici olarak reddedilir: "Çok fazla deneme yapıldı. 60 saniye sonra tekrar deneyin."
Davet bağlantısı	3 gün geçerli, tek kullanımlık; yenisi gönderilince eskisi çalışmaz.
Sıfırlama bağlantısı	30 dakika geçerli.
İlk girişte şifre değiştirme	Yönetici şifreyi elle belirlediyse ve İlk girişte şifre değiştirilmesi zorunlu olsun işaretliyse kullanıcı önce Parolanızı değiştirin ekranını görür; değiştirmeden hiçbir işlem yapamaz.
İki adımlı doğrulama, oturum listesi	Yoktur. Bir kullanıcının açık oturumunu kapatmak için hesabını devre dışı bırakın ya da şifresini değiştirin.
Lisans kullanıcı sınırı	Lisansın etkin kullanıcı sınırı doluysa yeni hesap açılmaz ve devre dışı hesap geri yüklenmez (iletisi aşağıda).

Görevler ayrılığı

Kullanıcıya rol seçerken sistem bazı rol çiftlerinde Görevler ayrılığı uyarısı gösterir. Uyarı kaydı engellemez ("Kayıt engellenmez; küçük ekipte bilerek verilebilir.").

Birlikte verilen roller	Neden (penceredeki metin)
Depo Memuru + Stok Yöneticisi	belgeyi yazan stok farkını da kapatır
Depo Memuru + Satın Alma Uzmanı	siparişi veren malı da teslim alır — üçlü eşleşme çöker
Depo Memuru + Satış Temsilcisi	satış siparişini yazan malı da çıkarır
Depo Memuru + Üretim Operatörü	mal kabulle plan üstü sarf gizli bir çıkış olur
Depo Memuru + Kalite Uzmanı	malı içeri alan kendi kabulünü serbest bırakır
Stok Yöneticisi + Kalite Uzmanı	stok farkını yazan kalite kararını da verir
Ürün Ana Veri Uzmanı + Stok Yöneticisi	depo ve hareket nedeni sözlüğünü yazan düzeltmeyi de yazar
Satın Alma Uzmanı + İş Ortağı Ana Veri Uzmanı	tedarikçi kartını açan ona sipariş de yazar — hayalet tedarikçi
Satış Temsilcisi + İş Ortağı Ana Veri Uzmanı	müşteri kartını açan ona sipariş de yazar — hayalet müşteri
Satın Alma Uzmanı + Faturalama Uzmanı	siparişi yazan faturayı da bağlar — sipariş → fatura zinciri tek elde
Satış Temsilcisi + Faturalama Uzmanı	siparişi yazan faturayı da keser — satış zinciri tek elde
Satın Alma Uzmanı + Satın Alma Müdürü	siparişi yazan onay merciine de sahip olur
Satış Temsilcisi + Satış Müdürü	teklifi yazan onay merciine de sahip olur
Satış Temsilcisi + Kredi Yöneticisi	satışçı kendi siparişinin kredi blokesini kaldırır
Satın Alma Uzmanı + Üretim Planlayıcı	hizmet siparişini yazan hizmet kabulünü de yazar
Üretim Planlayıcı + Üretim Operatörü	ürün ağacını değiştirebilen operatör sarf farkını yok eder
Stok Yöneticisi + Üretim Operatörü	sarfı yazan stok farkını da kapatır
Denetçi (Salt Okunur) + yazan herhangi bir rol	denetçinin salt okunur kalması gerekir
Yönetici + herhangi bir rol	yönetici hesabı her kesimi aşar — günlük operasyon ayrı bir hesapla yapılmalı

Uyarı rol adlarına bakar: hazır rolleri kopyalayıp başka adla kaydettiğiniz rollerde uyarı çıkmaz; ayrılığı rol tasarımında siz korursunuz.

Ret iletileri

Durum	Ekranda görülen
İzni olmayan ekran adresi açıldı	"Bu işlemi gerçekleştirmek için yetkiniz bulunmuyor." · "Erişim gerekiyorsa sistem yöneticinizle iletişime geçin." · Ana Sayfa'ya dön
İzin rolde var ama özelliği kurulumda kapalı	"Bu özellik kuruluşunuzda etkin değil." (İzni hiç olmayan kullanıcıya özellik durumu söylenmez.)
İzni olmayan işlem sunucuya gitti	"Bu işlemi gerçekleştirmek için yetkiniz bulunmuyor."
Kısıtlı depo / iş merkezi	'<kod>' deposunda işlem yetkiniz yok. · '<kod>' iş merkezinde işlem yetkiniz yok.
Şifre değiştirilmeden işlem	"Devam etmeden önce parolanızı değiştirmeniz gerekiyor — bu parolayı sizden başka biri de biliyor."
Hatalı e-posta ya da şifre	"E-posta veya parola hatalı."
Kilitli hesapla giriş	"Hesap … başarısız giriş denemesi nedeniyle kilitlendi. … dakika sonra tekrar deneyebilir, beklemek istemiyorsanız yöneticinizden kilidi kaldırmasını ya da parola sıfırlama bağlantısı göndermesini isteyebilirsiniz."
Lisans salt okunur	Örn. "Kurulum lisansı etkin değil — sistem salt okunur. Lütfen sistem yöneticinizle iletişime geçin." (kayıt yapılamaz, okuma sürer)
Lisans kullanıcı sınırı	"Lisans en çok … etkin kullanıcıya izin veriyor; şu an … etkin kullanıcı var. Kullanılmayan bir hesabı kapatın ya da lisansı genişletin."

İzleme

• Yönetim › İzleme › Erişim Günlüğü giriş, başarısız giriş, kilitlenme, kilitliyken deneme, çıkış ve düşürülen oturumları kaydeder (2 yıl saklanır, şifre tutulmaz).
• Yönetim › İzleme › İşlem Kayıtları kayıtların oluşturma, güncelleme ve silme izini, değişen alanlarıyla tutar.

Ayrıntı: İzleme ekranları.