Koşullar ve formüller

Yapılandırılabilir bir ürünün her seçenek bileşimi için ayrı ürün ağacı ve rota açılmaz. Ürünün tek bir ürün ağacı (süper ağaç) ve tek bir rotası (süper rota) olur; satırlara ve operasyonlara kural yazılır. Satış siparişinde müşterinin seçtiği değerler (yapılandırma) üretim emrine taşınır ve emir yayınlanırken kurallar bu değerlerle çözülür: hangi malzeme satırı gelecek, kaç birim gelecek, hangi operasyon yapılacak, kaç dakika sürecek.

Bu sayfa kuralların tamamını anlatır. Her örnek demo şirketinde kuruldu ve sonucu ürün ağacının Yapılandırarak Dene penceresiyle ya da gerçek bir üretim emriyle doğrulandı.

Demo kartları

Örneklerin çoğu demo şirketinde bu sayfa için açılmış kurgusal kartlarla: DMO-KSL-01 Ölçülü bantlı konveyör, DMO-KSL-02 Yapılandırılabilir dağıtım panosu, DMO-KSL-03 Temizlik ürünü partisi, DMO-KSL-04 Ölçüye göre dolap. Seçenek koşullu hazır örnekler: MAM-0003 Ofis çalışma masası, MAM-0006 Paslanmaz depolama tankı, MAM-0001 Motor kontrol panosu.

Kuralların haritası

Kural	Nerede tanımlanır	Ne karar verir	Nasıl yazılır	Sonuç türü
Yapılandırma ön koşulu	Ürün Ana Verileri › kart › Yapılandırma › özelliğin İşlemler › Koşul	Özellik satışta sorulur mu	Değer işaretlenir (aktarım kitabında KABIN = OZEL_OLCU)	—
Kısıt (Sınır koy)	Aynı sekme › Nesne Bağımlılıkları › Kural Ekle	İzin verilmeyen bileşim kaydedilir mi	İfade	Evet/Hayır
Prosedür (Değer hesapla)	Aynı yer	Bir özelliğin değeri ne olur	İfade ya da karar tablosu	Özelliğin türü
Satır koşulu (seçenek koşulu)	Ürün Ağaçları › revizyon › satırın Kuralı Düzenle düğmesi › Satır Kuralı	Malzeme satırı emre gelir mi	Seçenekli özellikte değer işaretlenir	—
İfadeli seçim koşulu	Satır Kuralı › İfadeli koşul › Koşul	Malzeme satırı emre gelir mi	İfade	Evet/Hayır
Formüllü miktar	Satır Kuralı › Formüllü miktar (Özellik × katsayı ya da İfade)	Satırın miktarı	Katsayı ya da ifade	Sayı
Operasyon seçim koşulu	Rotalar › revizyon › operasyonun Seçim koşulu ve formüller düğmesi › Seçim koşulu	Operasyon emre gelir mi	İfade	Evet/Hayır
Süre formülü	Aynı yer › Hazırlık formülü (dk) · Makine formülü (dk) · İşçilik formülü (dk)	Operasyonun süresi	İfade	Sayı (dakika)

Ağaç satırı ve operasyon kuralları yalnız yapılandırılabilir kartın ağacında ve rotasında yazılabilir. Yapılandırılabilir olmayan kartın ağacına koşul yazılırsa kayıt şu iletiyle reddedilir: Seçim koşulu yalnız yapılandırılabilir kartın ürün ağacında kullanılır. (miktar formülünde Miktar formülü yalnız yapılandırılabilir kartın ürün ağacında kullanılır., rotada Seçim koşulu ve formüllü süre yalnız yapılandırılabilir kartın rotasında kullanılır.).

Ne zaman ve hangi sırayla değerlendirilir

1. Değer girişi — satış siparişi satırında (ya da Yapılandırarak Dene penceresinde) özellik değerleri girilir. Ön koşulu sağlanmayan özellik gösterilmez; değeri verilemez, zorunluluğu uygulanmaz. Zorunlu, sorulan ve boş bırakılan özellik satırı kaydettirmez.
2. Nesne bağımlılıkları listedeki sırayla uygulanır: prosedürler hesaplanan değeri yazar, kısıtlar bileşimi denetler. Kısıt yalnız sonucu bilinen durumda denetlenir.
3. Üretim emri yayınlanınca (Yayınla) ağaç çözülür. Malzeme ihtiyaçları ve operasyonlar emre bu anda yazılır; yayından önce emirde malzeme satırı yoktur. Satırlar satır numarası sırasıyla, her satırda:
   1. Seçenek koşulu — her koşul özelliğinde, girilen değer işaretli değerlerden biri olmalı.
   2. İfadeli seçim koşulu — sonuç Evet olmalı. Hayır ya da bilinmiyor ise satır gelmez.
   3. Miktar — sabit, Miktar + katsayı × değer ya da Miktar + ifadenin sonucu.
4. Seçilen satırlarda aynı kart iki kez çıkmamalı; hiç satır seçilmemişse emir açılmaz.
5. Rota çözülür — her operasyonda seçim koşulu (Evet ise gelir), sonra hazırlık, makine ve işçilik formülleri. Formülsüz süre rotadaki sabit değerdir.
6. Emir miktarına ölçekleme — satır miktarı × emir miktarı ÷ ağacın temel miktarı, varsa montaj ve bileşen firesiyle büyütülür. Miktar formülden geldiyse ya da fire varsa sonuç bileşen biriminin ondalık hassasiyetine yukarı yuvarlanır (ADET 0, KG/M/M2 3 ondalık).

Yapılandırarak Dene ile emir arasındaki fark

Yapılandırarak Dene ve emir aynı çözücüyü kullanır. Pencere temel miktar başına ve yuvarlamadan gösterir; emirde fire ve birim yuvarlaması eklenir. Örnek: pencerede 60,288 KG görünen sac satırı %5 bileşen firesiyle emirde 63,303 KG olur (60,288 × 1,05 = 63,3024 → yukarı 63,303).

İfade dili

Kısıt, prosedür, ifadeli seçim koşulu, miktar formülü, operasyon koşulu ve süre formülü aynı dili kullanır. Kurallar sunucuda değerlendirilir; ekrandaki Sına düğmesi kaydetmeden aynı denetimi yapar.

Değerler ve yazımı

Ne	Nasıl yazılır	Örnek
Sayı	Ondalık ayırıcı nokta	1.05, 2.5, 12
Metin, seçenek kodu	Tek tırnak; tırnağın içinde tırnak iki kez	'PVC', 'OZEL_OLCU', 'Ali''nin'
Evet/Hayır	EVET / HAYIR (ya da TRUE / FALSE)	KORUMA = EVET
Özellik	Özelliğin kodu; harf, rakam ve alt çizgi	BOY, CIKIS_SAYISI
Özel karakterli kod	Köşeli ayraç	[EN-1], [BOY] * 2

Kod ve anahtar sözcükler büyük/küçük harf ayırmaz (bant_genisligi = '800' de çalışır). Metin karşılaştırması da büyük/küçük harf ve baştaki/sondaki boşluğu ayırmaz: BANT_TIPI = 'pvc' ve BANT_TIPI = ' PVC ' Evet verir.

Özellik türüne göre ifadedeki değer

Özellik türü	İfadede okunan	Doğru	Yanlış
Seçim	Seçeneğin kodu (metin)	BANT_GENISLIGI = '800'	BANT_GENISLIGI = 800 (sayı) · BANT_GENISLIGI = '800 mm' (seçeneğin adı)
Tam Sayı, Ondalık	Sayı	CIKIS_SAYISI > 12, BOY * 2	BOY > '10'
Evet/Hayır	Evet/Hayır	KORUMA = EVET	KORUMA = 'EVET', KORUMA = 1
Tarih	'yyyy-MM-dd' metni	TESLIM >= '2027-01-01'	—
Metin	Metin (boş metin girilmemiş sayılır)	DOLU(ACIKLAMA)	ACIKLAMA <> '' (boşsa bilinmiyor)

Seçeneğin adı (ekranda görünen, ör. "800 mm") ifadede kullanılmaz; karşılaştırma kodla yapılır. Kartın özellik ve seçenek kodları kural penceresinde Özellikler ve … değerleri düğmeleriyle imlecin olduğu yere yazılır.

İşleçler ve öncelik

Öncelik düşükten yükseğe: VEYA → VE → DEĞİL → karşılaştırma → + - → * / → tekli -. Parantez her zaman önce.

İşleç	Anlamı	Eşdeğer yazım	Örnek → sonuç
+ - * /	Hesap	—	2 + 3 * 4 → 14 · 10 / 4 → 2,5
+ metinde	Birleştirme	—	BANT_TIPI + '-' + BANT_GENISLIGI → PVC-600
= <>	Eşit · eşit değil	!= = <>	BOY != 6 (BOY 6) → Hayır
< <= > >=	Karşılaştırma	—	BOY = 6.0 (BOY 6) → Evet
IN ( … )	Listedekilerden biri	İÇİNDE	BOY IN (6, 12) (BOY 12) → Evet
VE	İkisi birden	AND
VEYA	Biri yeter	OR
DEĞİL	Tersi	DEGIL, NOT	DEĞİL BOY > 10 VE BOY > 5 (BOY 8) → Evet

• Karşılaştırma zincirlenmez: BOY > 10 > 2 yazılamaz (Beklenmeyen '>' (konum 10).). İki koşulu VE ile bağlayın.
• DEĞİL yalnız hemen sağındaki karşılaştırmayı tersine çevirir: DEĞİL A VE B = (DEĞİL A) VE B. Birden çok koşulun tersi için parantez: DEĞİL (A VEYA B).
• Karşılaştırmanın iki yanı aynı türde olmalı; Evet/Hayır yalnız = ve <> ile karşılaştırılır.
• Hesap yalnız sayılarla: KORUMA + 1 → '+' yalnız sayılarla kullanılır.

Fonksiyonlar

Fonksiyon	Eşdeğer	Ne yapar	Örnek → sonuç
EGER(koşul, a, b)	EĞER, IF	Koşul Evet ise a, Hayır ise b; bilinmiyorsa bilinmiyor. Yalnız seçilen dal hesaplanır	EGER(BOY > 10, 2, 1) (BOY 12) → 2
YUVARLA(x[, n])	ROUND	n ondalığa yuvarlar (n 0–10, boş = 0); yarım yukarı	YUVARLA(2.345, 2) → 2,35 · YUVARLA(2.5) → 3
YUKARIYUVARLA(x, adım)	ROUNDUP	Bir sonraki adımın katına yukarı (adım > 0)	YUKARIYUVARLA(2.37, 0.5) → 2,5
TAVAN(x)	CEIL	Bir üst tam sayı	TAVAN(2.1) → 3 · TAVAN(-2.5) → -2
TABAN(x)	FLOOR	Bir alt tam sayı	TABAN(2.9) → 2 · TABAN(-2.5) → -3
MIN(a, b, …)	—	En küçüğü (bir ya da daha çok değer)	MIN(3, BOY, 8) (BOY 5) → 3
MAX(a, b, …)	—	En büyüğü	MAX(0.6, CIKIS_SAYISI * 0.05) (20) → 1
MUTLAK(x)	ABS	İşareti atar	MUTLAK(2 - BOY) (BOY 5) → 3
DOLU(özellik)	SPECIFIED	Özellik girildiyse Evet, girilmediyse Hayır — asla bilinmiyor vermez	DOLU(KORUMA)
TABLO('KOD')	TABLE	Değerler varyant tablosunun bir satırına uyuyor mu	Yalnız kısıt ve prosedürde
TABLODEGER('KOD', 'SÜTUN')	LOOKUP, TABLODEĞER	Uyan satırın sütun değeri	Yalnız kısıt ve prosedürde

Ağaç satırının seçim koşulu ve miktar formülü varyant tablosu sorgulamaz: Seçim koşulu varyant tablosu sorgulamaz. · Miktar formülü varyant tablosu sorgulamaz. Tablodan gelen bir değer gerekiyorsa onu bir prosedürle hesaplanan özelliğe yazın, satırda o özelliği okuyun (Örnek 8). İfade en çok 1000 karakter olabilir.

Bilinmeyen değer — üç değerli mantık

Girilmemiş (ya da ön koşulu sağlanmadığı için sorulmamış) özellik bilinmiyordur. Bilinmeyenle yapılan hesap ve karşılaştırma da bilinmiyor verir. Sonuç bu nedenle Evet, Hayır ya da bilinmiyor olur.

İfade	Değerler	Sonuç
KORUMA = EVET	KORUMA girilmedi	bilinmiyor → satır gelmez
KORUMA <> EVET	KORUMA girilmedi	bilinmiyor → satır gelmez (Hayır değil!)
BOY * 2	BOY girilmedi	bilinmiyor → miktar formülü emri açmaz
BOY > 10 VEYA KORUMA = EVET	BOY 12, KORUMA girilmedi	Evet (EVET VEYA ? = Evet)
BOY > 10 VE KORUMA = EVET	BOY 8, KORUMA girilmedi	Hayır (HAYIR VE ? = Hayır)
DEĞİL DOLU(KORUMA) VEYA KORUMA = HAYIR	KORUMA girilmedi	Evet
DEĞİL DOLU(KORUMA) VEYA KORUMA = HAYIR	KORUMA Evet	Hayır
EGER(KORUMA = EVET, BOY * 2.4, 0)	BOY 10, KORUMA girilmedi	bilinmiyor → emri açmaz

Bilinmeyenin etkisi kurala göre değişir:

Kural	Sonuç bilinmiyorsa
İfadeli seçim koşulu, operasyon seçim koşulu	Satır / operasyon gelmez (Hayır gibi)
Miktar formülü	Hata: N. satırın miktar formülü bilinmiyor — okuduğu değerlerden biri konfigürasyonda yok (…)
Süre formülü	Hata: N numaralı operasyonun işçilik formülü hesaplanamadı — konfigürasyonda gereken değer yok.
Kısıt	Denetlenmez (geçer)

İsteğe bağlı (zorunlu olmayan) özelliği okuyan kuralı bu yüzden "girilmezse ne olsun" sorusuna göre yazın; gerekirse DOLU(…) kullanın.

Sözdizimi ve değerlendirme iletileri

Sına düğmesi ve kayıt sözdizimini ve kodları denetler. Değere bağlı hatalar (sıfıra bölme, yanlış türde sonuç, eksik değer) ancak değerlerle — Yapılandırarak Dene'de ya da emir yayınında — ortaya çıkar.

Yazım	İleti	Ne zaman
BOY >= 10 VE	İfade eksik bitti.	Sına / kayıt
(BOY + 2	')' bekleniyordu, ifade bitti.	Sına / kayıt
'PVC	Kapanmamış metin (konum 1).	Sına / kayıt
BANT_GENISLIGI = "800"	Beklenmeyen karakter '"' (konum 18).	Sına / kayıt
BOY * 1,05	Beklenmeyen ',' (konum 8).	Sına / kayıt
BOY % 2	Beklenmeyen karakter '%' (konum 5).	Sına / kayıt
KAREKOK(BOY)	Bilinmeyen fonksiyon 'KAREKOK' (konum 1).	Sına / kayıt
UZUNLUK > 10 (kartta yok)	Seçim koşulundaki 'UZUNLUK' 'DMO-KSL-01' kartının özelliği değil.	Sına / kayıt
TABLO('X') satırda	Seçim koşulu varyant tablosu sorgulamaz.	Sına / kayıt
BOY / 0	Sıfıra bölme.	Değerle
EGER(BOY > 10, 2)	EGER(koşul, a, b) üç değer alır.	Değerle — Sına geçerli der
EGER(BOY, 1, 2)	EGER'in koşulu Evet/Hayır olmalı.	Değerle
BANT_GENISLIGI = 800	'=' iki yanında aynı türde değer ister.	Değerle
KORUMA = 'EVET'	'=' iki yanında aynı türde değer ister.	Değerle
YUKARIYUVARLA(BOY, 0)	YUKARIYUVARLA'nın adımı sıfırdan büyük olmalı.	Değerle
YUVARLA(BOY, 11)	YUVARLA'nın ondalık sayısı 0–10 arası tam sayı olmalı.	Değerle
DOLU(BOY * 2)	DOLU(özellik) tek özellik kodu alır.	Değerle
MAX()	MAX için değer sayısı yanlış.	Değerle
BOY * 2 seçim koşulunda	N. satırın seçim koşulu Evet/Hayır vermeli.	Değerle — Sına geçerli der
Kısıt / prosedür formunda bilinmeyen kod	ifadedeki 'UZUNLUK' bu kartın özelliği değil.	Sına / kayıt

Konum numarası ifadenin kaçıncı karakteri olduğunu söyler (1'den başlar). Değerle çıkan hata emirde satır numarasıyla gelir: 9. satırın miktar formülü: Sıfıra bölme.

Satır koşulu (seçenek koşulu)

Satır Kuralı penceresinin üst bölümünde kartın her Seçim özelliği değerleriyle listelenir.

• Bir özellikte hiç değer işaretlenmezse o özellik koşul değildir.
• Aynı özellikte işaretli değerlerden biri yeter (VEYA): Tank Hacmi 1.000 L ya da 2.000 L.
• Farklı özelliklerin koşulları birlikte aranır (VE): Renk Beyaz ve Masa Genişliği 140 cm.
• Özellik girilmediyse satır gelmez; Yapılandırarak Dene nedenini yazar: Gelmez — Tank Hacmi girilmedi (koşul: 1.000 L).
• Bir satır en çok 10 özellikte koşul taşır; bir özellik satırda yalnız bir kez yer alır.

Aynı kart iki satırda. Bir kart bir revizyonda normalde tek satırda olur. İstisna: iki satırın seçenek koşulları birbirini dışlıyorsa (ortak bir özellikte işaretli değerler kesişmiyorsa) aynı kart iki satırda olabilir — MAM-0006'da HAM-0031 3 mm sac bir satırda Tank Hacmi: 2.000 L ile 290 kg, ötekinde Tank Hacmi: 5.000 L ile 560 kg. İfadeli koşul bu hesaba girmez: BOY <= 10 ve BOY > 10 koşullu iki satıra aynı kart konamaz (Aynı stok kartı bir revizyonda yalnız bir malzeme satırında yer alabilir.). Böyle durumda tek satır ve EGER ile miktar yazın (Örnek 4).

Evet/Hayır özellikleri pencerede Fark etmez / Evet / Hayır düğmeleriyle gelir; seçim ifadeli koşula UZAKTAN_IZLEME = EVET biçiminde yazılır.

İfadeli seçim koşulu

Satır Kuralı › İfadeli koşul › Koşul alanı. Sayısal sınır, birden çok özellik, VEYA ve DEĞİL gereken her seçim buradan yazılır.

• Sonuç Evet ise satır gelir; Hayır ya da bilinmiyor ise gelmez.
• İşaretli seçenek koşullarıyla birlikte (VE) aranır.
• Boş = ifadeli koşul yok.

Formüllü miktar

Satır Kuralı › Formüllü miktar üç kipten biri:

Kip	Miktar	Kural
Sabit miktar	Satırın Miktar alanı	Miktar sıfırdan büyük olmalı
Özellik × katsayı	Miktar + katsayı × özelliğin değeri	Özellik sayısal (Tam Sayı/Ondalık); katsayı sıfırdan büyük
İfade	Miktar + ifadenin sonucu	Sonuç sayı olmalı

Miktar alanı formüle EKLENİR

Formüllü satırda Miktar alanı "sabit kısım"dır ve sıfır olabilir. 2 * BOY formülü ve Miktar 0,6 olan satırda BOY 6 m için miktar 2 × 6 + 0,6 = 12,6 olur. Miktarı yalnız formül versin istiyorsanız Miktar'a 0 yazın; 1 bırakırsanız her emre fazladan 1 birim gelir.

• Hesaplanan miktar (sabit + formül) sıfırdan büyük olmalı: N. satırın konfigürasyona göre hesaplanan miktarı sıfırdan büyük değil.
• Formül alternatif kartlara da uygulanır: alternatif kendi miktarı + aynı formül sonucu.
• Bileşen firesi ve montaj firesi formülün sonucuna uygulanır; emirde birimin ondalığına yukarı yuvarlanır.
• İfade kipindeki Sına sözdizimini ve kodları denetler; sonucun sayı olduğunu denetlemez.

Yapılandırma ön koşulu

Bir özelliğin yalnız başka bir özellik belli bir değerdeyken sorulmasını sağlar: "Kabin Özel Ölçü seçilince Kabin Eni ve Kabin Boyu sorulsun."

• Koşul özelliği aynı kartın Seçim ya da Evet/Hayır özelliği olmalı; sayısal özellik koşul olamaz.
• Aynı özellikte işaretli değerlerden biri yeter (VEYA); farklı özellikler birlikte (VE).
• Sorulmayan özellik boş kalır, zorunluluğu uygulanmaz; ona değer verilirse satır reddedilir: 'Kabin Eni' yalnız Kabin: Özel Ölçü (En x Boy) olduğunda girilir.
• Sorulan zorunlu özellik boşsa: 'Kabin Eni' özelliğinin değeri girilmemiş.
• Özellik kendisine koşul olamaz (Özellik kendisine koşul olamaz.); döngü kurulamaz (Bu koşul döngü kurar: koşul özelliği dolaylı olarak bu özelliğe bağlı.).
• Mevcut varyantı geçersiz kılan koşul kaydedilmez: '…' varyantı bu koşulla geçersiz kalır: …
• Zincir kurulabilir (A → B → C): koşul özelliği gizliyse ona bağlı özellik de gizlenir.

Ön koşul ve ağaç kuralı birlikte: ön koşulu sağlanmayan özellik kurallarda bilinmiyordur. Bu özelliği okuyan formülü EGER ile koruyun (Örnek 12) ya da satırı ön koşulla aynı seçenek koşuluna bağlayın (Örnek 9).

Aktarım kitabında (Ürün Aktarımı › Yapılandırma sayfası) ön koşul OnKosul sütununa yazılır:

Yazım	Anlamı
KABIN = OZEL_OLCU	Kabin Özel Ölçü ise sorulur
PERON_SAYISI = 3 / 4	3 ya da 4 ise (aynı özelliğin değerleri /)
KABIN = OZEL_OLCU; DIREK = Evet	Kabin Özel Ölçü ve Direk Evet ise (farklı özellikler ;)
boş hücre	Koşul kaldırılır (sütun varsa); sütun yoksa mevcut koşul korunur

Değerler seçenek koduyla, Evet/Hayır özelliği Evet / Hayır ile yazılır. Okunamayan hücre: '…' okunamadı — biçim "ÖZELLİK = DEĞER" olmalı. · bilinmeyen özellik: Koşul özelliği '…' bulunamadı. · bilinmeyen değer: '…' değerlerinde '…' yok. · sayısal özellik: '…' koşul olamaz — yalnız seçim ve Evet/Hayır özellikleri koşul olur.

Süper rota: operasyon koşulu ve süre formülü

Rota revizyonunda her operasyonun Seçim koşulu ve formüller düğmesi satırın altında dört alan açar: Seçim koşulu, Hazırlık formülü (dk), Makine formülü (dk), İşçilik formülü (dk).

• Seçim koşulu Evet ise operasyon emre gelir; Hayır ya da bilinmiyorsa gelmez. Boş = her zaman.
• Formül doluysa süre formülden hesaplanır ve sabit değerin yerine geçer (ağaç miktarındaki gibi eklenmez). Boş = rotadaki sabit süre.
• Formülün sonucu 0 ile 1.000.000 dakika arasında olmalı; iki ondalığa yuvarlanır.
• Hiç operasyon seçilmezse: Konfigürasyon rotanın hiçbir operasyonunu seçmiyor — rotanın seçim koşullarını düzeltin.
• Makine ve işçilik süresi temel miktar başına, hazırlık parti başınadır.

Nesne bağımlılıkları: kısıt ve prosedür

Kartın Yapılandırma sekmesindeki Nesne Bağımlılıkları bölümünde Kural Ekle:

• Sınır koy (Kısıt) — ifade Evet vermeli. Hayır ise satış satırı kaydedilmez ve kuralın iletisi gösterilir (ileti boşsa Konfigürasyon kısıtı sağlanmıyor: <ifade>). "A ise B olmalı" kuralı DEĞİL A VEYA B biçiminde yazılır: BANT_TIPI <> 'PU' VEYA BOY <= 20.
• Değer hesapla (Prosedür) — ifadenin (ya da karar tablosunun) sonucu bir özelliğe yazılır. Yazma biçimi Her zaman hesapla ise kullanıcı başka değer veremez ('Ayak Çifti Sayısı' değeri kuraldan hesaplanır (8); farklı değer verilemez.); Girilmezse hesapla ise yalnız özellik boşken yazılır, kullanıcının değeri korunur. Tam sayı özelliğe kesir yazan prosedür reddedilir — YUVARLA kullanın.
• Tablodan seç (Tablo kısıtı) — değer bileşimi bir varyant tablosunun satırına uymalı.

Hesaplanan özellik ağaç satırında ve rotada diğer özellikler gibi okunur. Aynı hesap birden çok satırda gerekiyorsa bir kez prosedürde yapın, satırlarda sonucu okuyun.

Aktarım kitabında kural yazımı

Kuralları ekrandan tek tek girmek yerine aktarım kitabıyla da yükleyebilirsiniz:

Kitap › sayfa	Sütun	İçerik
Ürün Aktarımı kitabı › Yapılandırma	OnKosul	Ön koşul (KABIN = OZEL_OLCU)
Veri Aktarımı › Ürün Ağaçları kitabı › Ağaç Satırları	SecimKosulu	İfadeli seçim koşulu (BOY > 10)
Aynı sayfa	MiktarFormulu	İfadeli miktar; miktar = Miktar + formülün sonucu
Aynı kitap › Satır Koşulları	SatirNo, OzellikKodu, DegerKodu	Seçenek koşulu — her değer bir satır
Veri Aktarımı › Rotalar kitabı › Operasyonlar	SecimKosulu, HazirlikFormulu, MakineFormulu, IscilikFormulu	Süper rota

Örnekler

Her örnekte: ihtiyaç, özellikler, kural, girilen değerler ve sonuç, sık yapılan hata. "Sonuç" sütunu Yapılandırarak Dene penceresinin temel miktar (1 ADET) başına gösterdiğidir.

Yapılandırarak Dene — satırların sonucu ve miktar hesabı

1. 1Özellik değerleri — satış satırındaki gibi girilir
2. 2Prosedürle hesaplanan özellik (Ayak Çifti Sayısı)
3. 3Kaç satır gelir, kaç satır gelmez
4. 4Formüllü miktarın hesabı
5. 5Satırın neden gelmediği
6. 6İfadeli koşul Evet — satır gelir

Örnek 1 — Boya göre profil (konveyör)

İhtiyaç: Konveyörün iki yan profili boy kadar, kesim payı %2. Özellik: BOY (Ondalık, m, 2–30, 0,5 adım). Satır: HAM-0035 Alüminyum konveyör profili, birim M, Miktar 0. Formül (İfade): 2 * BOY * 1.02

BOY	Sonuç
6	12,24 M
12,5	25,5 M

Sık hata: Miktar alanını 1 bırakmak — sonuç 13,24 M olur.

Örnek 2 — Seçenek koşulu ile formül birlikte (bant)

İhtiyaç: PVC ya da PU bant; bant boyu 2 × BOY + 0,6 m ek payı. Satırlar: HAM-0056 PVC bant — seçenek koşulu Bant Tipi: PVC Endüstriyel; HAM-0057 PU bant — Bant Tipi: PU Gıdaya Uygun. İkisinde Miktar 0,6, formül 2 * BOY.

BOY	Bant Tipi	HAM-0056	HAM-0057
6	PVC	12,6 M	Gelmez
12,5	PU	Gelmez	25,6 M

Yapılandırarak Dene miktarın hesabını da yazar: 2 * BOY + 0,6 = 12,6.

Örnek 3 — Adımla adet (taşıyıcı makara)

İhtiyaç: Her 0,5 m'de bir makara, uçta bir fazla. Satır: HAM-0058 Taşıyıcı makara, ADET, Miktar 1, formül TAVAN(BOY / 0.5).

BOY	Sonuç
6	13 ADET
10	21 ADET
12,5	26 ADET

Sık hata: BOY / 0.5 + 1 yazmak — boy 0,5'in katı değilse kesirli adet çıkar; emirde ADET yukarı yuvarlanır ama niyet belirsizleşir. Adet sayımında TAVAN / TABAN'ı açık yazın.

Örnek 4 — Sayısal sınırla iki seçenek (motor)

İhtiyaç: 10 m'ye kadar 0,75 kW, üstünde 1,5 kW motor. Satırlar: HAM-0054 Motor redüktör 0,75 kW — ifadeli koşul BOY <= 10; HAM-0055 Motor redüktör 1,5 kW — BOY > 10.

BOY	HAM-0054	HAM-0055
10	1 ADET (koşul Evet: BOY <= 10)	Gelmez (koşul Hayır: BOY > 10)
12,5	Gelmez	1 ADET

Sık hata: Sınırı iki satırda çakışık ya da boşluklu yazmak (BOY < 10 ve BOY > 10 — 10 m'de motor gelmez). Sınırın bir tarafı <=, öteki > olsun. Aynı kart iki satırda kullanılamaz; kart aynı, yalnız miktar değişiyorsa tek satırda EGER(BOY > 10, 2, 1) yazın.

Örnek 5 — İsteğe bağlı Evet/Hayır (koruma kapağı)

İhtiyaç: Koruma kapağı istenirse metre başına 2,4 kg paslanmaz sac. Özellik: KORUMA (Evet/Hayır, isteğe bağlı). Satır: HAM-0030 Paslanmaz sac, KG, Miktar 0, ifadeli koşul KORUMA = EVET, formül BOY * 2.4.

BOY	KORUMA	Sonuç
12,5	Evet	30 KG
10	Hayır	Gelmez — koşul Hayır: KORUMA = EVET
6	girilmedi	Gelmez — koşulun okuduğu değer girilmedi: KORUMA = EVET

Sık hata 1: "Kapaksız" durum için KORUMA <> EVET yazmak — girilmemişse bilinmiyor olur ve satır gelmez. Doğrusu: DEĞİL DOLU(KORUMA) VEYA KORUMA = HAYIR. Sık hata 2: Koşulu formüle gömmek: EGER(KORUMA = EVET, BOY * 2.4, 0) — KORUMA girilmezse formül bilinmiyor olur ve emir açılmaz; ayrıca sonuç 0 olunca hesaplanan miktarı sıfırdan büyük değil hatası gelir. Satırın gelip gelmeyeceğini koşulla, miktarı formülle yazın.

Örnek 6 — Seçenek ve sayı birlikte (orta destek)

İhtiyaç: 800 mm bantta, 12 m'den uzun konveyöre her 3 m'de 0,8 m orta destek profili. Satır: HAM-0032 Profil kutu 40x40, M, Miktar 0, ifadeli koşul BANT_GENISLIGI = '800' VE BOY > 12, formül TAVAN(BOY / 3) * 0.8.

Bant Genişliği	BOY	Sonuç
800 mm	12,5	4 M
800 mm	12	Gelmez — koşul Hayır
600 mm	12,5	Gelmez

Sık hata: BANT_GENISLIGI = 800 (tırnaksız) — seçenek kodu metindir: '=' iki yanında aynı türde değer ister. Bu hata Sına'da değil, değerle çıkar.

Örnek 7 — Liste ile katsayı (bağlantı cıvatası)

İhtiyaç: 600 ve 800 mm'de her 1,5 m için 8, 400 mm'de 4 cıvata. Cıvata geri sarfla düşer. Satır: HAM-0064 Cıvata M8x20, ADET, Miktar 0, Geri sarf işaretli, formül EGER(BANT_GENISLIGI IN ('600', '800'), 8, 4) * TAVAN(BOY / 1.5).

Bant Genişliği	BOY	Sonuç
600 mm	6	32 ADET
400 mm	10	28 ADET
800 mm	12	64 ADET
800 mm	12,5	72 ADET

Örnek 8 — Hesaplanan özellik (ayak çifti)

İhtiyaç: Ayak çifti sayısı birden çok yerde (ağaç satırları, rota) kullanılacak; hesap tek yerde dursun. Kurulum: Karta AYAK_CIFTI (Tam Sayı, isteğe bağlı) özelliği; Nesne Bağımlılıkları › Kural Ekle › Değer hesapla, hedef Ayak Çifti Sayısı, Formül (gelişmiş), yazma biçimi Her zaman hesapla, ifade TAVAN(BOY / 1.5) + 1. Satır: HAM-0049 Ayar ayağı, ADET, Miktar 0, formül 2 * AYAK_CIFTI.

BOY	AYAK_CIFTI (hesaplanan)	HAM-0049
10	8	16 ADET (2 * AYAK_CIFTI = 16)
12,5	10	20 ADET

Hesaplanan değer emrin yapılandırma metninde de görünür (Ayak Çifti Sayısı: 10). Sık hata: Satışta hesaplanan özelliğe elle değer vermek: 'Ayak Çifti Sayısı' değeri kuraldan hesaplanır (8); farklı değer verilemez.

Örnek 9 — Ön koşullu ölçü ve seçenekle seçilen satır (pano kabini)

İhtiyaç: Standart kabin stoktan gelen yarı mamul; özel ölçüde kabin sacı en × boy × 2 yüz × 15,7 kg/m². Özellikler: KABIN (Seçim: Standart (800x600) STD, Özel Ölçü (En x Boy) OZEL_OLCU); KABIN_EN, KABIN_BOY (Ondalık, m, zorunlu, ön koşul KABIN = OZEL_OLCU). Satırlar: YM-0001 Pano kabini — seçenek koşulu Kabin: Standart (800x600); HAM-0029 DKP sac 2 mm, KG, Bileşen firesi %5 — seçenek koşulu Kabin: Özel Ölçü (En x Boy), Miktar 0, formül KABIN_EN * KABIN_BOY * 2 * 15.7.

Kabin	En × Boy	YM-0001	HAM-0029 (Dene)	HAM-0029 (emirde)
Standart	sorulmaz	1 ADET	Gelmez	—
Özel Ölçü	1,2 × 1,6	Gelmez	60,288 KG	63,303 KG (fire %5, yukarı)
Özel Ölçü	girilmedi	Gelmez	Hata	Satış satırı kaydedilmez

Son satırda pencere iki uyarı verir: Satış satırı bu değerlerle kaydedilemez: 'Kabin Eni' özelliğinin değeri girilmemiş. ve 2. satırın miktar formülü bilinmiyor — okuduğu değerlerden biri konfigürasyonda yok (KABIN_EN * KABIN_BOY * 2 * 15.7).

Örnek 10 — Sabit + özelliğe bağlı adet (klemens)

İhtiyaç: Her çıkışa 4 klemens, toprak için 2 fazla. Özellik: CIKIS_SAYISI (Tam Sayı, 1–24). Satır: HAM-0014 Klemens, ADET, Miktar 2, formül 4 * CIKIS_SAYISI.

CIKIS_SAYISI	Sonuç
4	18 ADET
6	26 ADET
14	58 ADET
20	82 ADET

Aynı sonuç Özellik × katsayı kipiyle de alınır: özellik Çıkış Sayısı, katsayı 4, Miktar 2.

Örnek 11 — Basamaklı miktar (kablo)

İhtiyaç: İlk 6 çıkışa çıkış başı 3 m, sonrakilere 2 m kablo. Satır: HAM-0024 Kablo NYAF 2,5 mm², M, Miktar 0, formül EGER(CIKIS_SAYISI <= 6, 3 * CIKIS_SAYISI, 18 + 2 * (CIKIS_SAYISI - 6)).

CIKIS_SAYISI	Sonuç
4	12 M
6	18 M
14	34 M
20	46 M

Üç basamak için EGER iç içe yazılır: EGER(X <= 6, …, EGER(X <= 12, …, …)).

Örnek 12 — Sorulmayan özelliği koruyan EGER (DIN ray)

İhtiyaç: Standart kabinde 1,2 m ray; özel ölçüde en × 2, yarım metreye yukarı. Satır: HAM-0021 DIN ray, M, Miktar 0, formül EGER(KABIN = 'STD', 1.2, YUKARIYUVARLA(KABIN_EN * 2, 0.5)).

Kabin	KABIN_EN	Sonuç
Standart	sorulmaz	1,2 M
Özel Ölçü	1,2	2,5 M (2,4 → 2,5)

EGER yalnız seçilen dalı hesaplar: standart kabinde KABIN_EN bilinmediği hâlde hata çıkmaz. Sık hata: YUKARIYUVARLA(KABIN_EN * 2, 0.5) tek başına — standart kabinde bilinmiyor olur, emir açılmaz.

Örnek 13 — VEYA ve tümleyeni DEĞİL (PLC ya da röle modülü)

İhtiyaç: Profesyonel seride ya da 12'den fazla çıkışta PLC modülü, öteki durumlarda röle modülü. Satırlar: YM-0009 PLC modülü — SALT_SERISI = 'PRO' VEYA CIKIS_SAYISI > 12; YM-0008 Röle modülü — DEĞİL (SALT_SERISI = 'PRO' VEYA CIKIS_SAYISI > 12).

Şalt Serisi	CIKIS_SAYISI	YM-0009	YM-0008
Ekonomik	6	Gelmez	1 ADET
Ekonomik	14	1 ADET	Gelmez
Profesyonel	4	1 ADET	Gelmez

Tümleyeni DEĞİL ( … ) ile yazmak iki satırın hiçbir değerde çakışmamasını ve boş kalmamasını garanti eder. Sık hata: Parantezsiz DEĞİL SALT_SERISI = 'PRO' VEYA CIKIS_SAYISI > 12 — DEĞİL yalnız ilk karşılaştırmaya uygulanır.

Örnek 14 — VE'nin kısa devresi (pano fanı)

İhtiyaç: 1,5 m²'den büyük özel kabine fan. Satır: HAM-0019 Pano fanı — KABIN = 'OZEL_OLCU' VE KABIN_EN * KABIN_BOY > 1.5.

Kabin	En × Boy	Sonuç
Standart	sorulmaz	Gelmez — koşul Hayır (ölçü bilinmese de)
Özel Ölçü	1,2 × 1,6 = 1,92	1 ADET

HAYIR VE ? Hayır verir; bu yüzden standart kabinde "değer girilmedi" yerine düz "Hayır" görünür.

Örnek 15 — Özellik × katsayı kipi (sigorta)

İhtiyaç: Her çıkışa bir sigorta. Satır: HAM-0008 Sigorta otomat C10, ADET, Miktar 0, kip Özellik × katsayı: özellik Çıkış Sayısı, katsayı 1.

CIKIS_SAYISI	Sonuç (Dene'deki hesap)
6	6 ADET (1 × Çıkış Sayısı (6) = 6)
14	14 ADET

İfade kipinde 1 * CIKIS_SAYISI aynı sonucu verir. Özellik × katsayı kipinde katsayı sıfırdan büyük olmalı (Formül katsayısı sıfırdan büyük olmalıdır.); kip ve ifade birlikte kullanılamaz (Miktar ya özellik × katsayı ya da ifadeli formülle hesaplanır — ikisi birden olmaz.).

Örnek 16 — Alt sınırlı miktar (bara)

İhtiyaç: Profesyonel seride çıkış başı 5 cm bara, en az 0,6 m. Satır: HAM-0020 Bakır bara, M — seçenek koşulu Şalt Serisi: Profesyonel, Miktar 0, formül MAX(0.6, CIKIS_SAYISI * 0.05).

Şalt Serisi	CIKIS_SAYISI	Sonuç
Profesyonel	4	0,6 M
Profesyonel	20	1 M
Ekonomik	14	Gelmez

Üst sınır için MIN(üst, …), ikisi birden için MIN(üst, MAX(alt, …)).

Örnek 17 — Parti miktarına oranlı reçete (kimya)

İhtiyaç: Bir parti (1 ADET) kaç kg üretilecekse hammadde o orana göre; tuz bir ondalığa yuvarlansın. Özellik: PARTI_KG (Ondalık, kg, 100–2000, 50 adım). Satırlar: HAM-0070 SLES — PARTI_KG * 0.12; HAM-0071 Tuz — YUVARLA(PARTI_KG * 0.015, 1); HAM-0075 Saf su — PARTI_KG * 0.865 (hepsinde Miktar 0).

PARTI_KG	SLES	Tuz	Su
500	60 KG	7,5 KG	432,5 KG
1250	150 KG	18,8 KG (18,75 → 18,8)	1081,25 KG

Oranlı ölçekleme için formül şart değil

Yalnız orantılı büyüyen reçetede ağacın Temel Miktar'ını partiye (ör. 1000 KG) ve emir miktarını üretilecek kg'a göre girin; her satır emir miktarıyla kendiliğinden ölçeklenir. Formül orantısız kısım için gerekir: yuvarlanan ambalaj adedi, seçeneğe bağlı katkı.

Örnek 18 — Ambalaj adedi ve koli (paketleme)

İhtiyaç: 5 L bidon (5,2 kg dolum) ya da 1 L şişe (1,04 kg); bidonlar 4'lü, şişeler 12'li koliye. Özellik: AMBALAJ (Seçim: 5 L bidon B5L, 1 L şişe S1L). Satırlar (hepsi Miktar 0):

Satır	Seçenek koşulu	Formül
AMB-0001 Bidon 5 LT	Ambalaj: 5 L bidon	TAVAN(PARTI_KG / 5.2)
AMB-0004 Bidon kapağı	Ambalaj: 5 L bidon	TAVAN(PARTI_KG / 5.2)
AMB-0007 Koli 4'lü	Ambalaj: 5 L bidon	TAVAN(TAVAN(PARTI_KG / 5.2) / 4)
AMB-0002 Şişe 1 LT	Ambalaj: 1 L şişe	TAVAN(PARTI_KG / 1.04)
AMB-0008 Koli 12'li	Ambalaj: 1 L şişe	TAVAN(TAVAN(PARTI_KG / 1.04) / 12)

PARTI_KG	Ambalaj	Bidon	Kapak	Koli 4'lü	Şişe	Koli 12'li
500	5 L bidon	97	97	25	Gelmez	Gelmez
1250	1 L şişe	Gelmez	Gelmez	Gelmez	1202	101

Sık hata: Koli adedini TAVAN(PARTI_KG / 5.2 / 4) yazmak — önce bidonu tam sayıya yuvarlamadan koliye bölmek eksik koli verebilir. İç içe TAVAN kullanın.

Örnek 19 — Seçeneğe bağlı katkı (parfüm)

Satır: HAM-0072 Parfüm, KG, Miktar 0, ifadeli koşul PARFUM = EVET, formül PARTI_KG * 0.003.

PARTI_KG	PARFUM	Sonuç
1250	Evet	3,75 KG
500	girilmedi	Gelmez — koşulun okuduğu değer girilmedi: PARFUM = EVET

Örnek 20 — Ölçüye göre panel alanı ve renk (dolap)

İhtiyaç: Gövde: iki yan (yükseklik × 60 cm derinlik), üst, alt ve her 40 cm'de bir raf (genişlik × 60 cm); renk panel kartını seçer. %10 kesim firesi. Özellikler: GEN_CM, YUK_CM (Tam Sayı, cm), RENK (Seçim), KAPAK (Seçim). Satırlar: HAM-0038 / HAM-0039 / HAM-0040 Melamin sunta Beyaz / Ceviz / Antrasit, M2, Bileşen firesi %10 — seçenek koşulu Renk: Beyaz / Ceviz / Antrasit, Miktar 0, formül (2 * YUK_CM * 60 + (TABAN(YUK_CM / 40) + 1) * GEN_CM * 60) / 10000.

Genişlik × Yükseklik	Renk	Gelen satır	Sonuç
120 × 200	Ceviz	HAM-0039	6,72 M2
180 × 160	Beyaz	HAM-0038	7,32 M2

cm² → m² için / 10000. Arka panel (HAM-0041 MDF) GEN_CM * YUK_CM / 10000: 120 × 200 → 2,4 M2.

Örnek 21 — Kapak sayısı ve yüksekliğe göre menteşe (dolap)

Satırlar: HAM-0045 Menteşe — seçenek koşulu Kapak Tipi: Menteşeli, formül EGER(YUK_CM > 180, 4, 3) * TAVAN(GEN_CM / 60); HAM-0046 Kulp — koşulsuz, formül EGER(KAPAK = 'SURGULU', 2, TAVAN(GEN_CM / 60)); HAM-0033 Profil (sürgü rayı) — Kapak Tipi: Sürgülü, formül 2 * GEN_CM / 100; HAM-0049 Ayar ayağı — EGER(GEN_CM > 120, 6, 4).

Genişlik × Yükseklik	Kapak	Menteşe	Kulp	Ray	Ayak
120 × 200	Menteşeli	8	2	Gelmez	4
180 × 160	Sürgülü	Gelmez	2	3,6 M	6

Örnek 22 — Yalnız seçenek koşullu ağaç (ofis masası, MAM-0003)

Formül gerekmeyen, her bileşimin miktarı sabit olan ürün: panel kartı Renk × Masa Genişliği bileşiminden seçilir (dokuz satır, her biri iki özellikte birer değer), kenar bandı yalnız rengi okur.

Masa Genişliği	Renk	Kablo Kanalı	Gelen panel	Bant	Kanal
140 cm	Beyaz	Var	HAM-0038 1,47 M2 (Renk Beyaz, Masa Genişliği 140 cm)	HAM-0042 6 M	HAM-0048 1 ADET

Örnek 23 — Aynı kart, birbirini dışlayan iki satır (tank, MAM-0006)

HAM-0031 3 mm sac iki satırda: Tank Hacmi: 2.000 L → 290 KG, Tank Hacmi: 5.000 L → 560 KG. Koşullar aynı özellikte kesişmediği için izinli. HAM-0034 boru tek satırda 1.000 L / 2.000 L (VEYA) → 4 M.

Tank Hacmi	Karıştırıcı	HAM-0031	HAM-0034	HAM-0059 / HAM-0060
2.000 L	Var	290 KG	4 M	1 / 1 ADET

Örnek 24 — Süper rota: süre ve operasyon seçimi (konveyör)

DMO-KSL-01'in rotası; BOY 12,5, Bant Tipi PVC, Koruma Evet ile açılan UE-2026-000009 emrindeki süreler:

Op.	Operasyon	Kural	Emirdeki süre
10	Profil kesim	Makine formülü 2 * BOY * 0.8 (hazırlık 10, işçilik 5 sabit)	Makine 20 dk
20	Şase ve makara montajı	İşçilik formülü 30 + 6 * BOY	105 dk
30	Bant montajı ve gerdirme	İşçilik formülü EGER(BANT_TIPI = 'PU', 40, 25) + 2 * BOY	50 dk
40	Koruma kapağı montajı	Seçim koşulu KORUMA = EVET, işçilik 3 * BOY	37,5 dk
50	Motor bağlantısı	Sabit 30	30 dk
60	Çalışma testi	İşçilik EGER(BOY > 10, 30, 20)	30 dk

Pano rotasında (DMO-KSL-02) KABIN = 'OZEL_OLCU' ile gelen kabin imalatının işçiliği 60 + 40 * KABIN_EN * KABIN_BOY → 1,2 × 1,6 m'de 136,8 dk; 20 + 8 * CIKIS_SAYISI → 14 çıkışta 132 dk; SALT_SERISI = 'PRO' VEYA CIKIS_SAYISI > 12 ile PLC programlama operasyonu gelir (UE-2026-000010).

Örnek 25 — Kısıt (izin verilmeyen bileşim)

İhtiyaç: PU gıda bandı en çok 20 m üretilir. Kural: Sınır koy, ifade BANT_TIPI <> 'PU' VEYA BOY <= 20, ileti PU gıda bandı en çok 20 m boyda üretilir.

Bant Tipi	BOY	Sonuç
PU	24	Satış satırı kaydedilmez — PU gıda bandı en çok 20 m boyda üretilir.
PU	12,5	Geçer
PVC	24	Geçer

Aralık dışı değer kısıt gerektirmez; özelliğin En az / En çok / Adım alanları denetler: 'Boy' değeri izinli aralıkta değil (2–30 m, 0,5 m adım). (BOY 31 ya da 6,3).

Kural yazarken kontrol listesi

1. Satırın gelip gelmeyeceğini koşulla, miktarını formülle yazın; ikisini EGER(…, …, 0) içinde birleştirmeyin.
2. Formüllü satırda Miktar alanını bilinçli doldurun (çoğu zaman 0).
3. Seçenek kodunu tek tırnakla, Evet/Hayır'ı tırnaksız yazın; ondalığı nokta ile.
4. İsteğe bağlı ve ön koşullu özellikleri okuyan kuralı "değer yoksa" durumuna göre kurun (DOLU, EGER).
5. Sınırları kapsayıcı yazın: bir taraf <=, öteki >; tümleyen için DEĞİL ( … ).
6. Aynı kart iki satırda gerekiyorsa koşulları seçenekle birbirini dışlayacak biçimde kurun; ifadeli koşul yetmez.
7. Kaydetmeden önce Sına, kaydettikten sonra Yapılandırarak Dene ile uç değerleri deneyin (en küçük, en büyük, sınırın iki yanı, isteğe bağlı alan boş).

İlgili

• Satır kuralı tanımlamak
• Yapılandırarak denemek
• Ön koşul tanımlamak
• Süper rota kuralı yazmak
• Yapılandırılabilir ürünler
• Siparişten üretime süreci