# Ürün ağaçları

> Ürün ağacı (reçete) listesi, ağaç detayı, revizyonlar, taslak ve yayın, geçerlilik, alternatif ağaçlar, mühendislik ve üretim kullanımı.

URL: https://erpdocs.corexlogic.com/uretim/ekranlar/urun-agaclari

Ürün ağacı, bir üretilen kartın (yarı mamul, mamul) **temel miktarı** için hangi malzemeden ne kadar
gerektiğini söyler. Üretim emri, planlı emir ve MRP malzeme ihtiyacını buradan hesaplar. Ağacın içeriği
**revizyonlarda** tutulur: revizyon önce **Taslak** açılır, **Yayınla** ile kesinleşir ve bir daha
değişmez; değişiklik yeni revizyonla yapılır.

- **Tür:** Ekran
- **Modül:** Üretim
- **Menü yolu:** Üretim › Ana Veriler › Ürün Ağaçları · Ürün Ağacı Oluştur
- **Ekran adresi:** `/erp/manufacturing/boms`
- **Gereken izin:** `erp-manufacturing-boms.view (görme, Yapılandırarak Dene) · .create (yeni ağaç, Üretim Ağacına Kopyala) · .edit (revizyon açma, düzenleme, yayınlama, başlık) · .import (İçe Aktar)`

## Ürün ağacı listesi

**Üretim › Ana Veriler › Ürün Ağaçları** her çıktı kartının ağaçlarını listeler. Ağaç silinmez.

![Ürün Ağaçları listesi](https://erpdocs.corexlogic.com/img/screens/uretim/agac-listesi.png)
1. Yeni ürün ağacı
2. Kullanım süzgeci — üretim ya da mühendislik
3. Yayındaki revizyon ve açık taslak
4. Ağacı açmak için çıktı kartına tıklayın
5. Excel ile toplu aktarım

| Kolon | Anlamı |
|---|---|
| **Çıktı Kartı** | Ağacın ürettiği kart (ad ve kod). Tıklayınca ağaç detayı açılır. |
| **Alternatif** | Aynı kartın aynı kullanımdaki ağaç numarası (Alt. 1, Alt. 2…) ve adı. |
| **Revizyon Durumu** | Yayındaki revizyon ve varsa açık taslak. |
| **Revizyon** | Toplam revizyon sayısı. |
| **Kayıt** | Ağacın kayıt numarası. |

Süzgeçler: **Ara** (çıktı kartı kodu veya adı) ve **Kullanım** (**Tümü**, **Üretim**, **Mühendislik**).
**Dışa Aktar** ve **İçe Aktar** ağaçları Excel kitabıyla toplu taşır.

## Kullanım: Üretim ve Mühendislik

| Kullanım | Ne için | Planlama ve emir |
|---|---|---|
| **Üretim** | Gerçek üretimin reçetesi. | Planlama, planlı emir, MRP ve üretim emri yalnız üretim ağaçlarını okur. |
| **Mühendislik** | Tasarım ağacı (tasarım aşamasındaki ürün). | Planlamaya, patlatmaya ve üretim emrine girmez. Hazır olunca **Üretim Ağacına Kopyala** ile üretime aktarılır. |

## Alternatif ağaçlar ve parti büyüklüğü

Bir kartın aynı kullanımda birden çok ağacı olabilir: ikinci ağaç kaydedildiğinde **sıradaki alternatif**
olur. Her alternatifin **Alternatif adı** ve **Parti büyüklüğü** (en az – en çok, kartın temel biriminde,
sınırlar dahil; boş = her miktar) vardır.

- [Üretim versiyonu](https://erpdocs.corexlogic.com/uretim/ekranlar/uretim-versiyonlari) tanımlıysa planlama ve emir ağacı versiyondan seçer.
- Versiyon yoksa planlama, miktarı kapsayan **en küçük numaralı** alternatifi seçer. Uyan alternatif yoksa
  ağaç seçilmez ([Çok seviyeli ürün ağacı](https://erpdocs.corexlogic.com/uretim/ekranlar/cok-seviyeli-urun-agaci) bunu
  "Parti büyüklüğüne uyan alternatif yok" diye gösterir).
- Üretim emrini elle açan kullanıcı aralık dışındaki alternatifi de seçebilir.

## Ürün ağacı detayı

Ağaç detayı ağacın bütün revizyonlarını ve geçerliliğini gösterir.

![Ürün ağacı detayı — revizyonlar ve geçerlilik](https://erpdocs.corexlogic.com/img/screens/uretim/agac-detay.png)
1. Taslağı yayınla
2. Mühendislik ağacını üretime kopyala
3. Bugün etkin olan revizyon
4. Kullanım, alternatif adı, parti büyüklüğü
5. Revizyonun geçerlilik başlangıcı

| Bölüm | İçerik |
|---|---|
| **Özet** | **Çıktı Kartı**, **Toplam Revizyon**, **Yayında** (en son yayınlanan revizyon), **Bugün etkin** (bugün geçerli olan revizyon; geçerliliği henüz başlamadıysa "Geçerliliği henüz başlamadı"). |
| **Değişmezlik ve geçerlilik** | Kural hatırlatması: yayınlanmış revizyon değiştirilemez ve silinemez. |
| **Kullanım ve Alternatif** | **Kullanım**, **Alternatif**, **Parti büyüklüğü** ve aynı kartın öteki ağaçları. **Başlığı Düzenle** buradan da açılır. |
| **Revizyonlar** | Revizyon listesi, en yeni üstte. |

Başlıktaki düğmeler:

| Düğme | Ne zaman görünür | Ne yapar |
|---|---|---|
| **Yayınla (Rev. N)** | Taslak revizyon varken ve düzenleme izniyle | Yayın penceresini açar ([Ürün ağacını yayınlamak](https://erpdocs.corexlogic.com/uretim/islemler/urun-agacini-yayinlama)). |
| **Yeni Revizyon** | Taslak yokken ve düzenleme izniyle | Yeni taslak revizyon formunu açar ([Revizyon açmak](https://erpdocs.corexlogic.com/uretim/islemler/urun-agaci-revizyonu-acma)). |
| **Çok Seviyeli Göster** | Üretim ağacında, yayınlanmış revizyon varken | Kartın çok seviyeli patlatmasını açar. |
| **Üretim Ağacına Kopyala** | Mühendislik ağacında, oluşturma izniyle | En son yayınlanmış revizyonu (yoksa taslağı) yeni bir üretim alternatifi olarak kopyalar. |
| **Başlığı Düzenle** | Düzenleme izniyle | **Kullanım**, **Alternatif adı** ve **Parti büyüklüğü**nü değiştirir. Aralık sonraki MRP koşusunu ve emir seçimini hemen etkiler; yayınlanmış revizyonların içeriği değişmez. |

![Yayınlanmış üretim ağacı — yeni revizyon](https://erpdocs.corexlogic.com/img/screens/uretim/agac-detay-uretim.png)
1. Yeni Revizyon — yalnız taslak yokken
2. Çok seviyeli patlatma
3. Revizyon durumu

### Revizyonlar tablosu

| Kolon | Anlamı |
|---|---|
| **Revizyon** | Revizyon numarası; bugün geçerli olanın yanında **Etkin** rozeti. |
| **Durum** | **Taslak** ya da **Yayınlandı**. |
| **Temel Çıktı** | Revizyonun temel miktarı ve birimi. |
| **Yayın Tarihi** | Yayınlandığı gün. |
| **Geçerlilik** | Revizyonun geçerli olduğu ilk gün. |
| **Değişiklik No** | Revizyon bir değişiklik numarasıyla yayınlandıysa numara. |
| **İşlem** | **İşlemler** menüsü: **Görüntüle**; taslakta ayrıca **Düzenle** ve **Yayınla**. |

## Revizyon durumları

| Durum | Anlamı | İzin verilen işlemler |
|---|---|---|
| **Taslak** | Hazırlanan revizyon. Bir ağaçta aynı anda yalnız **bir** taslak olur. | **Düzenle**, **Yayınla**. Taslak silinmez; düzeltilir ya da yayınlanır. |
| **Yayınlandı** | Kesinleşmiş üretim tanımı. | Hiçbir değişiklik yok. Değişiklik için **Yeni Revizyon**. Yayınlanmış revizyon taslağa dönmez. |

### Geçerlilik ve etkin revizyon

- Değişiklik numarası seçilmeden yayınlanan revizyon **yayın gününden** geçerlidir.
- Bir [değişiklik numarasıyla](https://erpdocs.corexlogic.com/uretim/ekranlar/muhendislik-degisiklikleri) yayınlanan revizyon numaranın
  **geçerlilik başlangıcından** geçerlidir; o güne kadar önceki revizyon etkin kalır.
- **Etkin revizyon**, o gün geçerliliği başlamış en yüksek numaralı revizyondur. MRP planlı emri başlangıç
  gününde geçerli ağaçla patlatır.
- Yayın mevcut üretim emirlerini etkilemez: her emir kendi revizyonunu seçer ve yayınlanmış emrin malzeme
  gereksinimleri donmuş kalır. Elle açılan üretim emrinde plan listesinde yalnız yayınlanmış ve geçerliliği
  başlamış revizyonlar çıkar; mühendislik ağaçları çıkmaz.

## Revizyon detayı

Revizyon detayı **Tanım** (**Temel Çıktı Miktarı**, **Malzeme Satırı**, **Montaj Firesi**, yayın ve
geçerlilik bilgisi) ve **Malzemeler** tablosunu (**Sıra**, **Malzeme**, **Miktar**, **Birim**) gösterir.
Taslak revizyonda başlıkta **Düzenle** ve **Yayınla** vardır; yayınlanmış revizyonda hiçbir değiştirme
düğmesi yoktur.

![Taslak revizyon — düzenleme ve yayın](https://erpdocs.corexlogic.com/img/screens/uretim/agac-revizyon-taslak.png)
1. Düzenle — yalnız taslakta
2. Yayınla
3. Bileşen firesi
4. Geri sarflı satır

Malzeme hücresinin altındaki notlar:

| Not | Anlamı |
|---|---|
| **+ %N fire** | Bileşen firesi; emirde gereksinim bu yüzde kadar büyür. |
| **Geri sarf — çıktı üretilen orana göre sarf eder** | Geri sarflı satır. |
| **N alternatif** · **Strateji: …** | Satırın alternatif kartları ve stratejisi; alternatifler birincilin altında **Alternatif:** önekiyle listelenir. |
| Kural metni | Yapılandırılabilir ürünün ağacında satırın koşulu ve formülü ([Koşullar](https://erpdocs.corexlogic.com/uretim/kosullar)). |
| **Yapılandırılabilir bileşen** | Bileşen kendisi yapılandırılabilir; varsa değer aktarımları `KOD := ifade` biçiminde yazılır. |

Yan ve ortak ürünü olan revizyonda ayrıca **Yan / Ortak Ürünler** tablosu (**No**, **Kart**, **Tür**,
**Miktar**, **Birim**, **Maliyet Payı**) görünür.

## Ürün ağacı formu

**Ürün Ağacı Oluştur**, **Yeni Revizyon** ve taslak **Düzenle** aynı formu kullanır.

![Ürün Ağacı Oluştur — doldurulmuş form](https://erpdocs.corexlogic.com/img/screens/uretim/agac-olustur.png)
1. Çıktı Kartı — yalnız üretilen kartlar
2. Temel Miktar — satır miktarları bu miktar içindir
3. Kullanım — Üretim ya da Mühendislik
4. Malzeme Ekle — birden çok kart seçilir
5. Bileşen firesi (%)
6. Geri sarf — çıktıyla kendiliğinden sarf
7. Kaydet — 1 numaralı taslak revizyon açılır

### Ürün Ağacı Tanımı

| Alan | Kural |
|---|---|
| **Çıktı Kartı** (zorunlu) | Yalnız "Üretim ürünü" işaretli kartlar (yarı mamul, mamul) listelenir. Pasif ve hizmet kartına ağaç tanımlanamaz. Revizyonda değişmez; farklı kart için yeni ağaç açılır. |
| **Temel Miktar** (zorunlu) | Satır miktarlarının ait olduğu çıktı miktarı ve birimi. Sıfırdan büyük; seri takipli çıktıda tam sayı. Emirde gereksinim `satır × plan / temel` olarak ölçeklenir. |
| **Montaj Firesi (%)** | Boş = fire yok. Bütün bileşenler bu yüzde kadar büyür; planlanan çıktı değişmez. 0 ile 100 arası (100 hariç), en çok iki ondalık. |
| **Kullanım** | **Üretim** ya da **Mühendislik** (yalnız yeni ağaçta). |
| **Alternatif adı** | Alternatifin kısa adı (ör. "Büyük parti, fason montaj"). |
| **Parti büyüklüğü** | En az – en çok; boş = sınırsız. Alt sınır üst sınırdan büyük olamaz. |

### Malzemeler

**Malzeme Ekle** penceresinde birden çok kart seçilir; her biri ayrı satır olur. **Boş Satır** kodu
yazarak girmek içindir. En az bir satır zorunludur.

| Alan | Kural |
|---|---|
| **Malzeme Kartı** | Kod ya da ad yazıp [[Enter]]; büyüteç ya da [[F4]] listeyi açar. Ağacın kendi çıktı kartı, pasif kart ve hizmet kartı seçilemez. |
| **Miktar** | Temel miktar başına. Sıfırdan büyük; seri takipli bileşende tam sayı; birimin ondalık hassasiyeti kadar. |
| **Birim** | Kartın birimlerinden biri; temel birime çevrilebilmeli. |
| **Bileşen firesi (%)** | Emirde gereksinim `ölçeklenen × (1 + fire/100)`, birimin hassasiyetine yukarı yuvarlanır. Alternatifler de büyür. |
| **Geri sarf** | İşaretli bileşen çıktı kaydedilince planlanan orana göre kendiliğinden sarf edilir (alternatifler de). Seri takipli bileşen geri sarf edilmez. |
| **Alternatif** › **Ekle** | Satıra izinli alternatif kart ekler (öncelik sırasıyla). Alternatifsiz satırda kart zorunludur. |

Bir kart bir revizyonda birincil ya da alternatif olarak **yalnız bir kez** yer alabilir. Tek istisna
yapılandırılabilir ürünün ağacıdır: seçenek koşulları birbirini dışlayan iki satır aynı kartı taşıyabilir
([Koşullar](https://erpdocs.corexlogic.com/uretim/kosullar)).

### Alternatif stratejisi

Alternatifi olan satırda **Strateji** seçilir:

| Strateji | Davranış |
|---|---|
| **Öncelik** | Birincil kart ihtiyacın tamamını taşır. Birincilin stoğu yetmezse üretim emrinde alternatifler bu sırayla önerilir; seçimi planlamacı yapar. |
| **Kullanım olasılığı** | Her alternatife **Olasılık %** yazılır; ihtiyaç bu oranla bölünür (emir yayını, taslak önizleme, MRP). Kalan pay birincilindir (**Birincil kart payı**); toplam 100'ü geçemez. |

### Yan / Ortak Ürünler

Emrin çıktısıyla birlikte doğan ürünler (en çok 20 satır). **Yan / Ortak Ürün Ekle** ile eklenir.

| Alan | Kural |
|---|---|
| **Kart** | Stok tutan kart. Ağacın çıktısı ve aynı revizyonun bileşeni olamaz; bir kart bir kez. Yapılandırılabilir üst kart olamaz. |
| **Miktar**, **Birim** | Çıktının temel miktarı başına; sıfırdan büyük, en çok 6 ondalık. |
| **Tür** | **Yan ürün** (bugünkü değeriyle girer, değeri emrin maliyetinden düşer) ya da **Ortak ürün** (maliyeti payıyla paylaşır). |
| **Maliyet payı (%)** | Yalnız ortak üründe; 0 ile 100 arası (hariç). Ortak ürünlerin payları toplamı 100'den küçük olmalı — kalan ana ürünündür. |

MRP yan ve ortak ürünleri bileşen saymaz. Yayınlanmış revizyonun yan/ortak ürünleri değişmez.

## Yapılandırılabilir ürünün ağacı (süper ağaç)

Çıktı kartı yapılandırılabilirse ağaç bütün seçenekleri taşır ve her satıra kural yazılabilir: düzenleme
formunda satırın **Kuralı Düzenle** simgesi **Satır Kuralı** penceresini açar (seçenek koşulu, ifadeli
koşul, formüllü miktar). Yapılandırılabilir bileşenin satırında ayrıca **değer aktarımı** (bileşenin
özelliğinin üst ürünün değerlerinden hesaplanması) yazılır; bu satır alternatif taşıyamaz.

Revizyon detayındaki **Yapılandırarak Dene** düğmesi, kaydetmeden, girilen özellik değerleriyle emre
hangi satırların hangi miktarla geleceğini gösterir.

![Yapılandırılabilir ürünün ağacı — satır kuralları](https://erpdocs.corexlogic.com/img/screens/uretim/agac-yapilandirilabilir.png)
1. Yapılandırarak Dene — değerlerle sınama
2. Satırın kuralı (koşul)

Koşulların dili ve örnekleri: [Koşullar](https://erpdocs.corexlogic.com/uretim/kosullar). Deneme adımları:
[Yapılandırarak denemek](https://erpdocs.corexlogic.com/uretim/islemler/yapilandirarak-deneme).

## Sık karşılaşılan iletiler

| İleti | Neden / çözüm |
|---|---|
| Bu ürün ağacında zaten düzenlenebilir bir taslak revizyon var. Önce mevcut taslağı yayınlayın ya da güncelleyin. | Ağaçta taslak varken yeni revizyon açılmaz. |
| Yayınlanmış revizyon değiştirilemez. Değişiklik için yeni bir taslak revizyon oluşturun. | Yayınlanmış revizyon düzenlenmeye çalışıldı. |
| Yalnız Taslak durumundaki revizyon yayınlanabilir. | Revizyon başka bir oturumda yayınlanmış; sayfayı yenileyin. |
| Bu revizyon yayınlanırsa ürün ağacı grafında döngü oluşur — bir malzeme zinciri dolaylı olarak bu çıktı kartına geri dönüyor. | Alt ağaçlardan biri bu kartı (dolaylı) bileşen olarak kullanıyor. |
| Ürün ağacı kendi çıktı kartını malzeme olarak içeremez. | Çıktı kartı satıra yazılmış. |
| Aynı stok kartı bir revizyonda yalnız bir malzeme satırında yer alabilir. | Aynı kart iki satırda; satırları birleştirin. |
| Bir stok kartı bir revizyonda birincil ya da alternatif olarak yalnız bir kez yer alabilir. | Kart hem birincil hem alternatif. |
| Revizyon en az bir malzeme satırı içermelidir. | Satırsız kayıt denendi. |
| '…' seri takipli — malzeme miktarı tam sayı olmalıdır. | Seri takipli bileşene ondalık miktar yazıldı. |
| '…' pasif — pasif stok kartı ürün ağacında kullanılamaz. | Kart pasife alınmış. |
| Bu kartın bu kullanımda en çok … alternatif ağacı olabilir. | Alternatif sınırı doldu. |
| Ürün ağacı başka bir kullanıcı tarafından değiştirildi. Sayfayı yenileyin. | Aynı anda iki kişi düzenledi; **Ürün ağacını yeniden yükle**. |

## İlgili

- [Ürün ağacı oluşturmak](https://erpdocs.corexlogic.com/uretim/islemler/urun-agaci-olusturma)
- [Ürün ağacı revizyonu açmak](https://erpdocs.corexlogic.com/uretim/islemler/urun-agaci-revizyonu-acma)
- [Ürün ağacını yayınlamak](https://erpdocs.corexlogic.com/uretim/islemler/urun-agacini-yayinlama)
- [Çok seviyeli ürün ağacı](https://erpdocs.corexlogic.com/uretim/ekranlar/cok-seviyeli-urun-agaci)
- [Ürün ağacı bileşen yönetimi](https://erpdocs.corexlogic.com/uretim/ekranlar/urun-agaci-bilesen-yonetimi)
- [Ürün ağacı karşılaştırma](https://erpdocs.corexlogic.com/uretim/ekranlar/urun-agaci-karsilastirma)
- [Koşullar](https://erpdocs.corexlogic.com/uretim/kosullar)